Het keuren van grasmaaiers

Een ‘zelfrijdende cirkelmaaier’. De benaming zegt het al. Deze machine rijdt zelf: in het plantsoen maar ook op de weg. Sommige machines halen op de weg een snelheid van 40 km per uur. Dat is een van de aspecten die het keuren van deze machines zo bijzonder maken. Voor het interview over deze machine ben ik te gast bij Van Bergen Tuin- en parkmachines, vlak langs de A28 bij Haren (Groningen). Samen met Jan Evenhuis bespreek ik alle aspecten die bij het keuren van deze grasmaaier aan bod komen. En dat zijn veel aspecten waarover Jan in geuren en kleuren kan vertellen. Een artikel over keuren van grasmaaiers.

Interview met Jan Evenhuis, keurmeester bij Van Bergen Tuin- en parkmachines. Door Wolf Knab, w.knab@wolfknab.nl

Jan Evenhuis, service- en onderhoudsmonteur bij Van Bergen

Jan Evenhuis is 54 jaar. Afgelopen jaar was hij precies 25 jaar in dienst bij Van Bergen tuin- en parkmachines. Daarvoor was hij 7 jaar werkzaam in de mechanisatie. Jan is een praktijkman in hart en nieren: “Leren, had ik de pest aan. Ik was altijd aan het sleutelen aan landbouwmachines en tractoren op het veehouderijbedrijf van mijn ouders.” Na de MAVO volgde Jan de opleiding werktuigbouw aan de MTS in Groningen. Dat is nu het Alfa-college, waar zijn zoon ook op zit. Aanvullend volgde hij hydrauliek-opleidingen en jaarlijkse cursussen bij de dealers en importeurs.
Jan is service- en onderhoudsmonteur. Hij is het liefst onderweg bij de klanten. Zijn rayon is dan ook aanzienlijk: van Groningen, naar Drenthe tot de kop van Overijssel. Storingen verhelpen doet hij het liefste: “Als servicemonteur heb je meestal als eerste de problemen bij een nieuwe machine. Dan los je die vaak samen met de importeur op. Dat is het mooiste wat er is.” In de wintermaanden doet hij de VA-keuringen, veelal bij Gemeentes, die zijn belangrijkste klantenkring vormen; zeker voor het keuren van grasmaaiers.

Keuren zelfrijdende circelmaaierZelfrijdende cirkelmaaiers vanwege hoge capaciteit en zelfstandig transport over de weg

Zelfrijdende cirkelmaaiers worden veel gebruikt door gemeentes en aannemers. Eenderde van de gemeentes in het Noorden doet het maaiwerk nog zelf. De rest besteedt het maaiwerk uit aan aannemers; een soort loonbedrijven die gespecialiseerd zijn in maaien.

Voor zelfrijdende maaiers moet je wel de ruimte hebben. Dan zijn ze ideaal vanwege de hoge capaciteit en omdat ze zelfstandig op de weg mogen rijden: 30 tot 40 km per uur. “Je hebt geen extra opleggers en vrachtwagens nodig. Dat scheelt opladen en tijd. De machine moet zelf alles kunnen.”
De hoge capaciteit heb je nodig omdat sportvelden in het groeiseizoen tot 3 keer in twee weken gemaaid moeten worden. Het gras wordt verpulverd en blijft liggen. Dan breekt het sneller af en krijg je geen vervilting. De machine die we vandaag bekijken doet een kwartier over een sportveld.

keuren van grasmaaiers

Je wordt zo een met je grasmaaier dat je denkt dat alles kan

Alle machines van na 1995 moeten voldoen aan de ‘Europese Machinerichtlijn’ en het ‘Warenwetbesluit machines’. De bewegende delen van een machine moeten zo worden ontworpen en gebouwd dat ongelukken zoveel mogelijk worden voorkomen. Bij de zelfrijdende cirkelmaaier zijn daarom twee veiligheidsvoorzieningen ingebouwd:

  • De beveiliging in de zitting: een voeler in de zitting voorkomt dat je de machine kunt starten zonder dat er iemand op zit. Als de chauffeur opstaat dan slaan de messen af, kan hij de maaidekken niet meer heffen of laten zakken en kan de machine niet meer rijden.
  • De beveiliging van de maaidekken: de maaidekken kun je kantelen om bijvoorbeeld een smalle doorgang te maaien. Dan moeten de messen stil staan. Wanneer je de maaidekken meer dan 40 graden kantelt, slaan ze automatisch uit.

Gevaarlijke situaties ontstaan als deze veiligheidsvoorzieningen omzeild worden. “Als een aannemer snel verder wil en er gaat iets kapot, dan sluiten ze de boel door. Ik word wel eens gebeld dat een machine niet wil starten. Dan is de zittingveiligheid stuk. Als ze de draadjes doorverbinden start de machine weer. Maar dan kan de machine ook rijden wanneer je bent afgestapt.”

De beveiliging van de maaidekken wordt ook omzeild. Soms doet een maaidek het niet omdat er iets met de veiligheid mis is en moet er wat bijgesteld worden. “Maar dat stuk gras moet eraf en dus sluiten ze de boel door. Dat betekent dat de messen ook doordraaien als het dek gekanteld is. En dat is levensgevaarlijk.”

Jan schetst een aantal situaties die kunnen ontstaan door het omzeilen van de veiligheidsmaatregelen op de zelfrijdende cirkelmaaier. Van messen die aanslaan terwijl je naast de machine staat; machines die gaan rijden terwijl je er niet op zit. Je kunt je voorstellen wat er dan allemaal mis kan gaan. Bij een storingsmelding waarschuwt hij dan ook standaard: “Niks doorverbinden; ik ben zo bij jullie. Dan zet ik er wel een nieuwe sensor in.”

keuren van grasmaaiers

Waarop let je in het bijzonder bij het keuren van grasmaaiers?

“In eerste instantie kijk ik naar het geheel van de machine: is ie in de cabine een beetje netjes, ligt er niet teveel rommel.” Belangrijk zijn vervolgens de zaken waar de chauffeurs zelf niet op letten. “Met de bandenspanning en de verlichting zit het meestal wel goed; daar letten de jongens zelf wel op. Dat vinden ze ook belangrijk”. Jan somt een aantal aandachtspunten bij het keuren van grasmaaiers op waar men niet zo op let:

  • Het functioneren van de veiligheidsvoorzieningen. “Hier hebben we het al over gehad. Die aannemers hebben een druk programma. Er zijn jongens bij die maken 10 uur per dag; 5 dagen lang. Dan mag je natuurlijk geen storing hebben. Komt er een storing van een of andere sensor – dat een dek niet meer draait of dat een zittingsschakelaar niet meer goed functioneert – dan wordt er al snel even doorverbonden, om maar weer door te kunnen. Het is heel belangrijk – en daar hamer ik ook steeds op – dat men bij storingen de werkplaats belt.”
  • Alle onderdelen moeten goed geborgd zijn. “Het gebeurt wel dat de borgingen losschieten en dan zou je zomaar een dek kunnen verliezen.”
    De veiligheidshaken van de dekken moeten goed functioneren. “Als je de zijdeks opklapt dan zitten er haken op die ervoor zorgen dat die niet naar beneden kunnen vallen. Deze haken zitten vaak loeivast, want die worden niet gebruikt.”
  • Hydrauliekslangen. De slangen moet goed zijn. Ze moeten niet verweerd zijn en mogen geen scheuren vertonen. “Daar kijken ze niet naar. De olie moet eerst alle kanten op spuiten, dan is de slang pas kapot.”
  • De stuuraspecten. “Je hebt stuurkogels en fuseekogels. En op een gegeven ogenblijk zit hier zoveel ruimte op dat de machine niet meer bestuurbaar is op de weg. En toch rijden ze ermee. Of een kogel schiet bijna uit de kop. Ze hoeven maar een stoeprandje te raken en hij is onbestuurbaar. Dat wil je niet meemaken op de weg met 40 km per uur.” Dat weggebruik maakt de keuring bijzonder. “Ik heb het laatst nog een keer gehad. Ik reed op de weg en ineens schiet hij de weg op zonder dat ik wat doe. De stuurcilinder was lek en dan schiet de olie van de ene naar de andere kant en stuurt de machine zomaar een andere kant op.”
  • Spiegels. “De spiegels zijn meestal kapot of ze hebben ze er maar afgehaald. Maar zo mag je natuurlijk niet op de weg. En dat vertellen we ze ook wel, maar toch halen de aannemers de spiegels eraf omdat ze gegarandeerd kapot gaan.”

keuren van grasmaaiers

Hoe vaak moet je deze grasmaaier keuren?

“Dat is een goeie vraag. Een machine als deze schaf je alleen aan om dagelijks te gebruiken. Ik vind dat je zo’n machine, die intensief wordt gebruikt, jaarlijks moet keuren.” Een werkgever is natuurlijk verplicht om de machine veilig te houden. “Als er een storing is dan kom ik toch en dan check ik de belangrijkste punten.”

Wat was nou het meest schokkende bij het keuren van grasmaaiers?

“Dat was een machine waar ze de stuurkogels met pakdraad aan de fusee hadden vastgemaakt. Dat pakdraad rekt weer op en dat schiet zomaar los. Als je dan op de weg rijdt en je komt een vrachtwagen tegen, dan zijn de gevolgen niet te overzien.” Jan heeft dit een keer meegemaakt bij het keuren van grasmaaiers. Het is onbegrijpelijk, maar zulke zaken gebeuren als de werkdruk maar hoog genoeg is.

Waarom kiest een opdrachtgever voor het VA-keur?

“De klanten die ik heb vinden het fijn dat ik voor het arbobesluit kan keuren, voor de wegenverkeerswet, elektrisch, krachtstroom, aanhangers en trappen, ladders, steigers.” Hij kan dit allemaal in een keer meenemen. Keuringen duren dan ook vaker langer dan een dag. Bij sommige gemeenten is Jan een paar weken bezig. Hij gaat dan van locatie naar locatie zodat er niet met de machines gesleept hoeft te worden. Hij denkt graag met zijn klanten mee. “Van sommige klanten weet ik dat ze zelf repareren. Als ik dan tijdens de keuring iets tegen kom dan wijs ik daar ook op: denk er aan dat je bij de volgende beurt dat en dat meeneemt.” En hij zorgt er natuurlijk voor dat hij zich op tijd bijschoolt. “Afgelopen jaar hebben we k400 net gedaan.” Op de website laat hij mij zien welke opleiding hij heeft gevolgd en wanneer hij weer op herhaling moet.

keuren van grasmaaiers

En toen was het tijd om naar de machine te gaan; een vrijwel nieuwe cirkelmaaier van Toro. “Deze machine is vrijwel perfect. Op een klein dingetje na.” Jan laat me zien dat het opstapje bij de cabine wel erg krap is. “Maar of Toro dat zo fijn vindt als je dit opschrijft? “

Van Bergen keuren van grasmaaiers

fedecom
fedecomacademy
ATHlogo
GTHlogo